Regering IJsland valt over kredietcrisis
Rellen in IJsland, Letland en Bulgarije voorbode van wat komen gaat- Econoom: Onrust zal zich over de hele wereld verspreiden
De regering van IJsland is de eerste die gevallen is als gevolg van de kredietcrisis. Dagenlange rellen (foto), waarin boze burgers hun grote ongenoegen lieten blijken met het bankroet van het IJslandse financiële systeem, zorgden ervoor dat premier Geir Haarde het ontslag van zijn regering moest indienen.
In mei zullen er nieuwe verkiezen worden uitgeschreven in IJsland. De huidige regering had nog een mandaat tot 2011. Premier Haarde zal zich vanwege gezondheidsproblemen -hij heeft een kwaadaardige tumor- niet herkiesbaar stellen.
De wereldwijde crisis trof IJsland, dat 320.000 inwoners heeft, voor het eerst in oktober 2008. Na de val van de IJslandse munt stortte het hele financiële systeem in elkaar, als gevolg van de miljarden dollars aan buitenlandse schuld die door de banken waren verzameld.
Terwijl de werkeloosheid snel stijgt zal de IJslandse economie dit jaar zo’n 10% krimpen. Vanaf het begin van de crisis zijn er wekelijks protesten gehouden en vanaf afgelopen dinsdag iedere avond. Op donderdag gebruikte de politie traangasgranaten om de demonstraten uiteen te jagen. Deze bestormden het parlement en omsingelden de auto van premier Haarde, die met allerlei voorwerpen werd bekogeld. Special Forces moesten de premier uit zijn benaderde positie bevrijden. Het parlementsgebouw werd besmeurd met yoghurt- en verf’bommen’.
De rellen in het kleine IJsland mogen dan misschien weinig indruk maken, het is wel een voorbode van wat komen gaat en zijn de eerste tekenen van het aanbreken van een tijdperk van rebellie. Ook andere landen in de Europese periferie hebben de laatste weken en maanden te maken met rellen.
De gewelddadige studentenprotesten in Griekenland (december 2008) zullen iedereen nog helder voor ogen staan. Bulgarije kent de ergste onlusten sinds de macht van de straat in 1997 leidde tot de val van de socialistische regering.
In Letland, dat de laatste jaren een forse economische groei kende, groeit de onvrede over de plotseling stijgende werkeloosheid, salariskortingen en het vooruitzicht van een met 5% krimpende economie. Ook hier werd het parlement door ca. 10.000 mensen belegerd.
In een bioscoop in de IJslandse hoofdstad Reykjavik waarschuwde econoom Robert Wade een menigte demonstranten dat de wereld een omslagpunt nadert. ‘Vanaf maart tot mei 2009 zal er overal grote sociale onrust ontstaan,’ aldus Wade. ‘Dit zal veroorzaakt worden door het toenemende besef bij het publiek in heel Europa, Amerika en Azië, dat honderden miljoenen mensen in zowel rijke als arme landen te maken krijgen met een veel lagere levensstandaard, en dat de crisis niet minder, maar juist erger wordt. Dan zullen de burgers wereldwijd gaan beseffen dat de nationale en internationale authoriteiten de crisis niet meer in de hand hebben.’
Oekraïne kan wel eens het volgende slachtoffer van de kredietcrisis worden. Mede door de ruzie over de gasprijs met Rusland stormt het land steeds sneller op een ernstige financiële crisis af. Maar Rusland zelf wankelt óók. Een rel in Vladivostok zou wel eens een voorteken kunnen zijn van waar het land mee te maken zou kunnen krijgen als de voedselprijzen nog verder zullen gaan stijgen en het megaconcern Gazprom noodgedwongen ook de binnenlandse gasprijzen zal moeten verhogen.
Overheden over de hele wereld zijn er tot nu toe in geslaagd om de aandacht af te leiden van hun eigen rol in de financiële crisis. Dit hebben zij gedaan door zich als ‘redders’ op te stellen door onder andere het met tientallen, zelfs honderden miljarden uitkopen van in problemen geraakte banken. In de rijkste landen werkt dit bedrog nog steeds; in minder rijke landen zoals Griekenland, Letland, Bulgarije en IJsland wordt de pijn steeds meer voelbaar en pikken de burgers het niet meer dat politici geen verantwoordelijkheid willen nemen voor het feitelijke faillissement van het kapitalistische systeem. Het is onvermijdelijk dat dit besef uiteindelijk ook tot de burgers van de rijkere landen zal doordringen.
